Xác định đặc tính di truyền của cây cát lồi (Costus speciosus) thông qua hình thái và dấu phân tử ITS, matK

Abstract

Costus speciosus is a common wild plant with high medicinal value, widely distributed across various habitats in Vietnam due to its strong adaptability to Asian tropical conditions. This study aimed to identify the morphological characteristics and determine the genetic features of C. speciosus using the chloroplast matK region and the nuclear ITS region amplified from 8 samples collected from An Dinh Commune, Vinh Long Province; Tan An Commune, Ca Mau Province; Cai Rang Ward, Can Tho City; Hoa Luu Commune, Can Tho City; Vinh Phong Commune, An Giang Province; Nhon My Commune, Can Tho City; Tan An Commune, Vinh Long Province; and Binh Minh Commune, Vinh Long Province. PCR amplification using two specific primer sets successfully produced fragments of approximately 600 bp (ITS1-4 primers) and 900 bp (matK primers). Sequence analysis and phylogenetic assessment revealed a high level of similarity between the samples and reference C. speciosus sequences from GenBank. These results confirm the reliability of ITS and matK markers and highlight their potential application in the identification and discrimination of C. speciosus from other species within the genus Costus.

Tóm tắt

Cát lồi (Costus speciosus) là loài thực vật dại phổ biến nhưng có giá trị dược liệu cao, phân bố rộng rãi tại nhiều khu vực ở Việt Nam nhờ khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu tại châu Á. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm định danh hình thái và phân tích đặc tính di truyền của C. speciosus thông qua hai vùng DNA lục lạp matK và vùng nhân DNA ITS được khuếch đại từ 8 mẫu thu thập tại các tỉnh: xã An Định, tỉnh Vĩnh Long; xã Tân An, tỉnh Cà Mau; phường Cái Răng, thành phố Cần Thơ; xã Hỏa Lựu, thành phố Cần Thơ; xã Vĩnh Phong, tỉnh An Giang; xã Nhơn Mỹ, thành phố Cần Thơ; xã Tân An, tỉnh Vĩnh Long và xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long. Kết quả PCR cho thấy cả hai cặp mồi chuyên biệt đều khuếch đại thành công với kích thước khoảng 600 bp cho vùng ITS (mồi ITS1-4) và 900 bp cho vùng matK. Kết quả phân tích trình tự và quan hệ di truyền cho thấy mức độ tương đồng rất cao giữa các mẫu trong nghiên cứu với trình tự C. speciosus trên GenBank. Điều này khẳng định tính ổn định của hai vùng gen ITS và matK, đồng thời gợi ý khả năng ứng dụng của chúng trong nhận diện và phân biệt C. speciosus với các loài khác cùng chi Costus.