Đối thoại ký ức cộng đồng trong kịch bản Ngày hội Cái Bang (Đăng Nhân) từ góc nhìn liên văn bản

Abstract

Within the framework of Umberto Eco’s theory of intertextual dialogue, this article examines the dialogic engagement with the collective memory of the Vietnamese nation as articulated in the drama Ngay hoi Cai Bang, in relation to texts belonging to other textual systems such as cultural texts and folk narratives… Employing interdisciplinary research methods that integrate cultural studies and literary studies, together with comparative analysis, the study identifies, analyzes, and interprets the mechanisms of dialogic interaction between the drama, its pre-texts, and the layers of collective memory embedded therein. The findings identify that intertextual dialogue in the drama Ngay hoi Cai Bang operates through a triple-coded system grounded in Eco’s conceptual triad—intentio auctoris, intentio lectoris, and intentio operis. From this perspective, the reception of the text under the theory of intertextual dialogue constructs additional layers of meaning in comparison with its pre-texts, particularly through the mode of sequel writing. Ultimately, the article seeks to enrich approaches to the reception of drama from an intertextual perspective, situating drama within its dynamic relationship to the collective memory of the nation.

Tóm tắt

Trên cơ sở lý thuyết đối thoại liên văn bản của Umberto Eco, bài báo hướng đến sự đối thoại ký ức cộng đồng dân tộc Việt Nam trong kịch bản Ngày hội Cái Bang trong mối quan hệ với các văn bản thuộc các loại hình văn bản khác như văn bản văn hóa, truyện cổ dân gian,... Thông qua các phương pháp nghiên cứu liên ngành giữa văn hóa và văn học, phương pháp liên văn bản.., cơ chế đối thoại của kịch bản và các tiền bản cùng với các ký ức cộng đồng đã được phát hiện, phân tích và diễn giải. Qua đó, kết quả nghiên cứu giúp nhận diện sự đối thoại liên văn bản trong kịch bản Ngày hội Cái Bang dựa trên mã bộ tam (triple – coded): chủ ý của tác giả – chủ ý của độc giả – chủ ý của văn bản. Từ đó, sự tiếp nhận văn bản dưới lý thuyết đối thoại liên văn bản đã kiến tạo thêm những tầng nghĩa mới so với các tiền bản bằng hình thức viết tiếp (sequel). Chung quy lại, mục đích của bài báo là làm phong phú thêm cách tiếp nhận thể loại kịch dưới góc nhìn liên văn bản trong mối tương quan với các ký ức cộng đồng của dân tộc.