Diễn ngôn sự thật trong hồi ký Anh Thơ từ góc nhìn thể loại

Abstract

The article approaches Anh Thơ’s memoirs from the perspective of discourse theory and the genre of nonfiction in order to elucidate how “truth” is constructed through memory and language. The findings demonstrate that her memoirs are not a transparent or complete reproduction of the past, but rather a selective, organized, and reconstructive process through which subjectivity is shaped. The discourse of truth in Anh Thơ’s memoirs is constituted through three principal dimensions: the establishment of an “autobiographical pact” between author, narrator, and protagonist; the fragmentation of the self between gender identity and artistic identity, as well as between private life and historical context; and a strategic structure of memory in which silences and omissions play a meaning-generating role. In this light, the memoirs emerge as a site of intersection between individual memory and collective history, possessing both literary value and cultural significance as a record of the self-reflexive journey of Vietnamese female intellectuals in the twentieth century.

Tóm tắt

Bài báo được thực hiện đã tiếp cận hồi ký Anh Thơ từ góc nhìn lý thuyết diễn ngôn và thể loại phi hư cấu, nhằm làm rõ cách “sự thật” được kiến tạo thông qua ký ức và ngôn ngữ. Kết quả nghiên cứu cho thấy hồi ký của bà không phải là sự tái hiện nguyên vẹn quá khứ mà là một quá trình chọn lọc, tổ chức và tái cấu trúc bản sắc chủ thể. Diễn ngôn sự thật trong hồi ký Anh Thơ được hình thành trên ba phương diện chính: sự thiết lập “hợp đồng sự thật” giữa tác giả – người kể – nhân vật; sự phân mảnh của cái tôi giữa căn tính giới và căn tính nghệ sĩ, giữa đời tư và thời đại; cùng cấu trúc ký ức mang tính chiến lược, trong đó các khoảng lặng giữ vai trò kiến tạo nghĩa. Qua đó, hồi ký hiện lên như sự giao thoa giữa ký ức cá nhân và lịch sử tập thể, vừa mang giá trị văn học vừa là tư liệu văn hóa về hành trình tự ý thức của trí thức nữ Việt Nam thế kỷ XX.