Tiếp cận Hoàng Lê nhất thống chí trên cơ sở vận dụng quan niệm “Dĩ văn vận sự” trong tư tưởng lý luận phê bình của Kim Thánh Thán

Abstract

Based on the application of the conceptual proposition“Dĩ văn vận sự”—which emphasizes the creative role of the writer in representing historical reality, as proposed by Kim Thánh Thán in his literary criticism of the novel genre—this study aims to elucidate the distinctive features of Hoàng Lê nhất thống chí in terms of its chapter-based structure, character portrayal, and the increasing imprint of the author's subjective emotion throughout the narrative and descriptive process. Approaching Hoàng Lê nhất thống chí  based on the application of the above-mentioned concept not only adds a previously unexplored perspective in affirming the artistic value of this notable historical novel but also highlights the interactive potential, applicability, and effectiveness of classical Chinese literary criticism in the study of medieval Vietnamese literature.

Tóm tắt

Trên cơ sở vận dụng quan niệm “Dĩ văn vận sự” với ý nghĩa đề cao sáng tạo nghệ thuật của nhà văn trong quá trình phản ánh hiện thực lịch sử do Kim Thánh Thán đề xuất khi phê bình tiểu thuyết, nghiên cứu này được thực hiện với mục đích làm rõ những nét đặc sắc của Hoàng Lê nhất thống chí trong cách tổ chức cấu trúc chương hồi, nghệ thuật khắc họa nhân vật và sự gia tăng dấu ấn cảm xúc chủ quan của người viết trong quá trình trần thuật, miêu tả. Việc tiếp cận Hoàng Lê nhất thống chí trên cơ sở vận dụng quan niệm trên không chỉ góp thêm tiếng nói khẳng định giá trị nghệ thuật của tiểu thuyết chương hồi đặc sắc mà còn cho thấy quan hệ tương tác, khả năng và hiệu quả của việc vận dụng tư tưởng phê bình văn học cổ điển Trung Quốc trong nghiên cứu văn học trung đại Việt Nam.