Đặc điểm hình thái, cấu trúc giải phẫu và thành phần hóa học của an xoa (Helicteres hirsuta Lour.) tại An Giang và Kiên Giang
Abstract
According to ethnobotanical experience, Helicteres hirsuta Lour. contains many special biological active substances with antioxidant capacity, liver protection ability, and can be resistant to many types of cancer cells. This study analyzed, described the botanical characteristics, chemical compositions of H. Hirsuta, and soil properties collected at two locations (Cam Mountain - An Giang Province and Lai Son Island - Kien Giang Province). The objective of the study was to build a complete database for determining the effectiveness of disease treatment and zoning the growing areas H. hirsuta in the Mekong Delta. The results show that soil nutrients (especially nitrogen and phosphorus) have an affection on the morphology and anatomical structure of the species. However, H. hirsuta is a group of plants with low nutritional ingredients according to the assessment scale of TCVN (2000). There are differences in the chemical compositions when quantifying some compounds in different sampling areas. Some special medicinal substances such as saponin, phenol, and coumarin are only present in samples collected at Lai Son.
Tóm tắt
Theo kinh nghiệm dân gian, cây an xoa (Helicteres hirsuta Lour.) có nhiều hoạt chất sinh học đặc biệt, có khả năng kháng oxy hóa, bảo vệ gan, kháng lại nhiều loại tế bào ung thư. Nghiên cứu này đã tiến hành khảo sát các đặc điểm thực vật học, thành phần hóa học và đặt tính đất, của H. hirsuta thu tại hai địa điểm: núi Cấm (An Giang) và Lại Sơn (Kiên Giang). Mục tiêu của nghiên cứu xây dựng dữ liệu cho việc xác định hiệu quả điều trị bệnh và khoanh vùng các khu vực trồng an xoa tại đồng bằng sông Cửu Long. Kết quả cho thấy, thành phần dinh dưỡng đất (đặc biệt là đạm và lân) có ảnh hưởng đến hình thái và cấu trúc giải phẫu của loài, tuy nhiên, an xoa là nhóm thực vật có nhu cầu dinh dưỡng thấp theo thang đánh giá của TCVN (2000). Có sự khác biệt về thành phần hóa học khi định tính một số hợp chất tại các khu vực thu mẫu khác nhau, một số chất dược liệu đặc biệt như saponin, phenol và coumarin chỉ có ở mẫu thu được tại Lại Sơn.
Article Details
![Creative Commons License](http://i.creativecommons.org/l/by-nc/4.0/88x31.png)
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Tài liệu tham khảo
Abegunde, S. M., & Ayodele-Oduola, R. O. (2015). Comparison of efficiency of different solvents used for the extraction of phytochemicals from the leaf, seed and stem bark of Calotropis procera. International Journal of Science and Research, 4(7), 835-838.
Andersson, S., & Nilsson, S. I. (2001). Influence of pH and temperature on microbial activity, substrate availability of soil-solution bacteria and leaching of dissolved organic carbon in a mor humus. Soil Biology and Biochemistry, 33(9), 1181-1191.
https://doi.org/10.1016/S0038-0717(01)00022-0
Bá, L. H. (2000). Sinh thái môi trường ứng dụng. Nhà xuất bản Khoa học Kỹ thuật.
Bá, N. (2006). Hình thái học thực vật. Nhà xuất bản Giáo dục Hồ Chí Minh.
Bân, N. T. (2005). Danh lục các loài thực vật Việt Nam, tập 3. Nhà xuất bản Nông nghiệp Hà Nội.
Barrow, N. J., & Hartemink, A. E. (2023). The effects of pH on nutrient availability depend on both soils and plants. Plant Soil, 21-37. https://doi.org/10.1007/s11104-023-05960-5
Oliveira, R. D., Vasconcelos, F. S. C., Bastos, A. V. S., Vasconcelos, J. M., & Rodrigues, A. A. (2015). Anatomical and histochemical analysis of vegetative organs of Vernonia ferruginea Less (Asteraceae). African Journal of Biotechnology, 14(38), 2734-2739. https://doi.org/10.5897/AJB2015.14934
Chi, V. V. (2004). Từ điển thực vật thông dụng. Nhà xuất bản Khoa học Kỹ thuật Hà Nội.
Chin, Y. W., Jones, W. P., Rachman, I., Riswan, S., Kardono, L. B., Chai, H. B., Norman, R. F., Geoffrey, A. C., Steven, M. S., Join, M. C., & Kinghorn, A. D. (2006). Cytotoxic lignans from the stems of Helicteres hirsuta collected in Indonesia. Phytotherapy Research, 20, 62-65. https://doi.org/10.1002/ptr.1806
Cự, N. X. (2000). Đánh giá khả năng cung cấp và xác định nhu cầu dinh dưỡng phốt pho cho cây lúa nước trên đất phù sa sông Hồng. Thông báo khoa học của các trường Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo-phần Khoa học Môi trường, 162-170.
Dang, V. S., Truong, B. V., Hoang, N. S., Nguyen, V. T., Nguyen, Q. B., Pham, Q. T., Le, V. T., Kieu, C. N., Bui, V. H., & Akiyo, N. (2022). Two new species of genus Helicteres (Helicteroideae, Malvaceae) from Vietnam. Academia Journal of Biology, 44(4), 123-132. https://doi.org/10.15625/2615-9023/17544
Hộ, P. H. (1999). Cây cỏ Việt Nam. Nhà xuất bản Trẻ.
Hùng, T. (2014). Giáo trình Phương pháp nghiên cứu dược liệu. Trường đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh.
Keeney, D. R., & Bremner, J. M. (1966). Comparison and evaluation of laboratory methods of obtaining an index of soil nitrogen availability. Agronomy journal, 58(5), 498-503. https://doi.org/10.2134/agronj1966.00021962005800050013x
Khánh, T. C. (2014). Cây An xoa là Tổ kén cái. Thuốc & Sức khỏe, Số 501, 16.
Kumar, N., & Singh, A. K. (2014). Plant profile, phytochemistry and pharmacology of Avartani (Helicteres isora Linn.): A review. Asian Pacific journal of tropical biomedicine, 4, S22-S26. https://doi.org/10.12980/APJTB.4.2014C872
Landon, J. R. (1984). Booker tropical soil manual. Longman Scientific and Technical. United Stated with John Wiley & Sons, New York.
Le, H. T., Van, H. T., Nguyen, N. T. P., Le, V. S., Chu, V. H., Truong, H. A. V., Nguyen, Q. H., Nguyen, H. D., Trinh, N. N., & Pham, T. V. (2021). Chemical profiles and antibacterial, antioxidant, cytotoxic activities of acetone extract from leaves of Helicteres hirsuta Lour. Journal of Science and Technology, 52B(04). https://doi.org/10.46242/jstiuh.v52i05.4119
Liu, W., Yin, D., Li, N., Hou, X., Wang, D., Li, D., & Liu, J. (2016). Influence of environmental factors on the active substance production and antioxidant activity in Potentilla fruticosa L. and its quality assessment. Scientific Reports, 6(28591), 1-18. 10.1038/srep28591
Lorenzi, H., & Matos, F. J. A. (2002). Plantas medicinais no Brasil: nativas e exóticas. Instituto Plantarum de Estudos da Flora, Nova Odessa.
Manurung, H., Kustiawan, W., Kusuma, I. W., & Nugroho, A. (2019). Growth, phytochemical profile, and antioxidant activity of cultivated tabat barito (Ficus deltoidea Jack) under drought stress. International Journal Bioscience, 14(1), 366–378. 10.12692/ijb/ 14.1.366-378.
Marx, E. S., Hart, J., & Stevens, R. G. (1999). Soil test interpretation guide. Oregon State University Extension Servive, 1-8.
Miranda, K. M., Espey, M. G., & Wink, D. A. (2001). A rapid, simple spectrophotometric method for simultaneous detection of nitrate and nitrite. Nitric oxide, 5(1), 62-71. https://doi.org/10.1006/niox.2000.0319
Mondolot, L., Roussel, J. L., & Andary, C. (2001). New applications for an old lignified element staining reagent. The Histochem Journal, 33, 379–385.
https://doi.org/10.1006/niox.2000.0319
Nga, N. T., Quyên, N. T., Yến, L. T. H., & Bình, T. V. (2016). Sơ bộ nghiên cứu thành phần hóa học và tác dụng ức chế một số dòng tế bào ung thư của cây an xoa (Helicteres hirsuta Loureiro) trên thực nghiệm. Kỷ yếu Hội nghị Khoa học Công nghệ Tuổi trẻ các trường đại học, cao đẳng Y-Dược Việt Nam lần thứ XVIII (trang 177-180).
Pant, P., Pandey, S., & Dall'Acqua, S. (2021). The influence of environmental conditions on secondary metabolites in medicinal plants: A literature review. Chemistry & Biodiversity, 18(e2100345), 1-14. https://doi.org/10.1002/cbdv.202100345
Quang, D. N., Pham, C. T., Le, L. T. K., Ta, Q. N., Dang, N. K., Hoang, N. T., & Pham, D. H. (2020). Cytotoxic constituents from Helicteres hirsuta collected in Vietnam. Natural product research, 34(4), 585-589. https://doi.org/10.1080/14786419.2018.1490907
TCVN [Tiêu chuẩn Việt Nam] 5979. (2007). Chất lượng đất, xác định pH. http://chicuctdcbinhthuan.gov.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=3021&Itemid=395
TCVN [Tiêu chuẩn Việt Nam] 6646. (2000). Chất lượng đất - Xác định khả năng trao đổi cation thực tế và độ bão hoà bazơ bằng cách sử dụng dung dịch bari clorua. https://tieuchuanxaydung.vsqi.gov.vn/tieuchuan/view?sohieu=TCVN+6646%3A2000
TCVN [Tiêu chuẩn Việt Nam] 6650. (2000). Chất lượng đất, xác định độ dẫn điện riêng. http://chicuctdcbinhthuan.gov.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=3021&Itemid=395
TCVN [Tiêu chuẩn Việt Nam] 8940. (2011). Chất lượng đất - Xác định phospho tổng số. https://tieuchuanxaydung.vsqi.gov.vn/tieuchuan/view?sohieu=TCVN+8940%3A2011
TCVN [Tiêu chuẩn Việt Nam] 8941. (2011). Chất lượng đất - Xác định các bon hữu cơ tổng số. https://tieuchuanxaydung.vsqi.gov.vn/tieuchuan/view?sohieu=TCVN+8941%3A2011
Hoang, D. T., Truong, T. T. H., Ngo, V. D., Le, T. A. H., Do, T. T., Le, B. V., Seo, Y. Y., Gao, D., & Le, T. A. (2021). Hepatoprotective Effects of Extract of Helicteres hirsuta Lour. on Liver Fibrosis Induced by Carbon Tetrachloride in Rats. Applied Sciences, 11(8758), 1-10. https://doi.org/10.3390/app11188758
Thắng, N. Đ. (2008). Đa dạng sinh thái rừng vùng bảy núi An Giang. http://www.kiemlam.org.vn/Desktop.aspx/List/So_1_2_nam_2008/Da_dang_sinh_thai_rung%20_vung_bay_nui_An_Giang/,%20truy%20c%E1%BA%ADp%20ng%C3%A0y%2012/12/2016.
The World Flora Online. (2023). Helicteres hirsuta Lour. https://www.worldfloraonline.org/search?query=Helicteres+hirsuta+Lour..+
Thìn, N. N. (2007). Các phương pháp nghiên cứu thực vật. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia.
Thủy, P. T. T. (2018). Khảo sát hoạt tính chống oxy hóa và tác dụng gây độc tế bào của cao chiết cồn và chloroform từ thân cây An xoa helicteres hirsuta Lour. sterculiaceae. Tạp chí Khoa học và Công nghệ - Đại học Nguyễn Tất Thành, 4, 90-92.
https://doi.org/10.55401/jst.v1i4.202
Tiến, H. L. N., Win, P. H. X., & Tri, L. V. (2021). Hoạt tính bảo vệ gan của các hợp chất phân lập từ cây an xoa (Helicteres hirsuta) thu hái ở Gia Lai. Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế, 2(18). http://125.212.201.8:6008/handle/DHKTYTHD_123/16261
Trang thông tin điện tử Huyện Giang Thành. (2014). Tổng quan về Kiên Giang. https://giangthanh.kiengiang.gov.vn/trang/TinTuc/11/237/Tong-quan-ve-Kien-Giang.html.
Upton, R., Graff, A., Jolliffe, G., Länger, R., & Williamson, E. (2016). American herbal pharmacopoeia: botanical pharmacognosy-microscopic characterization of botanical medicines. CRC Press.