Hiện trạng sử dụng kháng sinh trong nuôi cá lóc (Channa striata) ở An Giang và Trà Vinh
Abstract
This study investigated the current status of antibiotic use in snakehead (Channa striata) aquaculture through interviews with 103 farming households in An Giang (47 farmers) and Tra Vinh (56 farmers) provinces, Viet Nam, from October 2023 to August 2024. Results from the survey showed that farmers reported 8 common clinical signs, in which hemorrhagic intestinal disease (97.3% - 100%), liver and kidney infection (87.5% - 100%), and skin ulcers (63.3% - 92.3%) were dominant in pond and hapa. The farmer used 14 single and one combined antibiotic compound to control the bacterial infection. The most commonly used antibiotics were amoxicillin, florfenicol, doxycycline, and sulfadiazine combined with trimethoprim. Farmers used antibiotics from 2 to 6 times/crop in pond aquaculture, while 2-5 times/crop in hapa and 2-5 times/crop in tank-culture. Training is necessary to reduce the misuse of antibiotics and ensure food safety.
Tóm tắt
Nghiên cứu được thực hiện nhằm khảo sát hiện trạng sử dụng kháng sinh trên cá lóc (Channa striata) thông qua việc phỏng vấn 103 hộ nuôi tại 2 tỉnh An Giang (47 hộ) và Trà Vinh (56 hộ) từ tháng 10/2023 đến tháng 08/2024. Kết quả khảo sát cho thấy có 8 dấu hiệu bệnh lý được người nuôi mô tả, xuất hiện nhiều bao gồm xuất huyết (97,3% - 100%), gan, thận mủ (87,5% - 100%) và ghẻ lở (63,3% - 92,3%) trong mô hình nuôi ao và vèo. Người nuôi đã sử dụng 14 loại kháng sinh đơn và 1 hợp chất kháng sinh để kiểm soát các dấu hiệu bệnh do vi khuẩn gây ra. Các loại kháng sinh được sử dụng phổ biến là amoxicillin, florfenicol, doxycycline và sulfadiazine + trimethoprim. Các hộ nuôi cá lóc trong ao sử dụng kháng sinh từ 2 đến 6 lần/vụ nuôi, trong khi đó, từ 3 đến 5 lần/vụ đối với các hộ nuôi vèo và từ 2 đến 5 lần/vụ đối với các hộ nuôi bể. Việc tập huấn cho người nuôi về việc sử dụng kháng sinh đúng cách đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng là cần thiết.
Article Details

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Tài liệu tham khảo
Châu, Đ. T. M., Mai, L. H., & Dung, T. T. (2018). Khả năng nhạy với kháng sinh của vi khuẩn gây bệnh đốm trắng nội tạng trên cá lóc (Channa striata) ở Trà Vinh. Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, 54(CĐ Thủy sản), 108-115.
Dang, L. T., Nguyen, L. H. T., Pham, V. T., & Bui, H. T. (2021). Usage and knowledge of antibiotics of fish farmers in small‐scale freshwater aquaculture in the Red River Delta, Vietnam. Aquaculture Research, 52(8), 3580-3590.
Dao, N., Thinh, N., Son, V., Hien, H., Phuong, N. T., Thi Thanh Huong, D., Thi Bich Hang, B., Scippo, M.-L., Quetin-Leclercq, J., Kestemont, P., & Phu, T. (2022). The use of drugs, chemicals, herbs, and herbal extract products in grow-out farms of snakehead (Channa striata) and pangasius catfish (Pangasianodon hypophthalmus) in the Mekong Delta, Vietnam. Vietnam Journal of Agricultural Sciences, 5(1), 1336-1344.
Davis, R., & Bryson, H. M. (1994). Levofloxacin: a review of its antibacterial activity, pharmacokinetics and therapeutic efficacy. Drugs, 47, 677-700.
Đức, P. M. & Tuấn, T. N. (2012). Phân lập và xác định khả năng gây bệnh của vi khuẩn Aeromonas hydrophila trên cá lóc (Channa striata). Tạp chí Nông nghiệp và phát triển nông thôn –11(1), 69-75.
Đức, P. M., Tuấn, T. N. & Hiền, T. T. T. (2012). Khảo sát mầm bệnh trên cá lóc (Channa striata) nuôi ao thâm canh ở An Giang và Đồng Tháp. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, 21b, 124-132.
Hiền, T. T. T., Đức, P. M., Liêm, P. T., Yên, D. T., Lan, L. M., Tâm, B. M., Tú, T. L. C., Phu, T. M. & Dung, T. T. (2020). Sinh học sản xuất giống và nuôi cá lóc (Channa striata). Nhà xuất bản Nông Nghiệp.
Hừng, P. T. (2021). Khảo sát hiện trạng sử dụng và tồn lưu kháng sinh trong nuôi cá tra (Pangasianodon hypophthalmus) ở Đồng bằng Sông Cửu Long (Luận văn thạc sĩ), Trường Đại học Cần Thơ.
Phu, T. M., Phuong, N. T., Scippo, M. L., & Dalsgaard, A. (2015). Quality of antimicrobial products used in striped catfish (Pangasianodon hypophthalmus) aquaculture in Vietnam. PloS one, 10(4), e0124267.
Shahid, M. K., Batool, A., Kashif, A., Nawaz, M. H., Aslam, M., Iqbal, N., & Choi, Y. (2021). Biofuels and biorefineries: Development, application and future perspectives emphasizing the environmental and economic aspects. Journal of Environmental Management, 297, 113268.
Sở NN&PTNT Trà Vinh. (2024). Cung vượt cầu, hàng ngàn hộ nuôi cá lóc ở Trà Vinh đối mặt với nguy cơ thua lỗ https://vov.vn/kinh-te/cung-vuot-cau-hang-ngan-ho-nuoi-ca-loc-o-tra-vinh-doi-mat-voi-nguy-co-thua-lo-post1130848.vov#:~:text=Theo%20S%E1%BB%9F%20N%C3%B4ng%20nghi%E1%BB%87p%20v%C3%A0,2%20%2D%203%20v%E1%BB%A5/n%C4%83m.
Tadesse, T., & Tadesse, T. (2017). Public health impacts of antibiotic residues in foods of animal origin: a review. Public Health, 7(10), 6-11.
Thảo, N. V., Phú, N. Q., Lâm, N. D. & Ngọc, N. V. (2018). Khảo sát hiện trạng sử dụng chất cấm (chloramphenicol) và kháng sinh hạn chế sử dụng (amoxicillin) trong quá trình nuôi cá lóc đầu nhím (Channa maculata) thương phẩm và phân tích dư lượng trong cơ thịt cá. Tạp Chí Nông nghiệp Và Phát triển, 17(4), 118-125.
Thịnh, N. Q., Maita, M. ., & Phú, T. M. (2020). Tình hình bệnh và sử dụng thuốc, hóa chất trong mô hình nuôi cá lóc (Channa striata) ở An Giang và Trà Vinh. Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, 56(CĐ Thủy sản), 179-184.
Tổng cục thủy sản. (2023). An Giang: Khuyến khích nuôi trồng thủy sản gắn với các hoạt động giáo dục, du lịch, tham quan https://tongcucthuysan.gov.vn/vi-vn/nu%C3%B4i-tr%E1%BB%93ng-th%E1%BB%A7y-s%E1%BA%A3n/doc-tin/018711/2023-03-02/an-giang-khuyen-khich-nuoi-trong-thuy-san-gan-voi-cac-hoat-dong-giao-duc-du-lich-tham-quan
Tran, K. C., Tran, M. P., Van Phan, T., & Dalsgaard, A. (2018). Quality of antimicrobial products used in white leg shrimp (Litopenaeus vannamei) aquaculture in Northern Vietnam. Aquaculture, 482, 167-175.
Uchida, K., Konishi, Y., Harada, K., Okihashi, M., Yamaguchi, T., Do, M. H. N., ... & Yamamoto, Y. (2016). Monitoring of antibiotic residues in aquatic products in urban and rural areas of Vietnam. Journal of agricultural and food chemistry, 64(31), 6133-6138.
WHO (2018). Critically Important Antimicrobials for Human Medicine 6th Revision. Ranking of medically important antimicrobials for risk management of antimicrobial resistance due to non-human use. ISBN 978-92-4-151552-8. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/312266/9789241515528-eng.pdf.
Yamane, T. (1967). Statistics, An Introductory Analysis (2nd ed.,). NewYork: Harper and Row